طراحی و ساخت ماشین آلات صنعتی، دستگاه بسته بندی و باد کن بطری با بالاترین کیفیت توسط کارخانه زاگرس ماشین کرج

اکسترودر چیست و چگونه کار می کند؟

دستگاه اکسترودر متشکل از یک پمپ مارپیچی است (نظیر پرس مارپیچی و نقاله ی مارپیچی) که در آن مواد متراکم می شود و در نتیجه ی عملیات مختلف به شکل یک توده ی نیم جامد در می آید.

 این توده در اثر فشار وارد شده، از منافذ محدودی (قالب) که در انتهای مارپیچ قرار دارد و قابل تعویض است می گذرد و در هنگام عبور توسط کاردک های چرخنده و یا تیغه های برش به شکل های مختلف مثل میله، کروی، لوله، نوار، حلزون و صدف در می آید. اگر به مواد حرارت داده شود فرایند را اکستروژن داغ می نامند.

اکسترودر

مزایای روش اکستروژن عبارت است از :

  • تنوع در محصولات، به طوری که محصولاتی که با این روش تولید می شوند با سایر روش ها قابل تهیه نیست.
  • اکستروژن در مقایسه با سایر روش های شکل دادن دارای هزینه های فرآورش کمتری است.
  • روشی است برای تولید بیشتر و خودکار کردن مراحل تولید
  • این فرایند فاقد پسآب است.

اکسترودرها برحسب روش کار تولید به اکسترودرهای سرد و اکسترودرهای داغ تقسیم بندی می شوند. برحسب ساختمان دستگاه هم به دو دسته ی اکسترودر ساده و اکسترودر دوقلو تقسیم بندی می شود.

اکستروژن داغ

ماده ی غذایی در داخل اکسترودر که بدنه ی آن دو جداره و بخار در جداره جریان دارد و یا یک مارپیچ گرم که دارای بدنه ی دوجداره است حرارت داده می شود. در اثر اصطحکاک محصول توسط مارپیچ و دنده های داخل مخزن نیز گرما تولید می شود.

تراکم در اکسترودر به روش های زیر صورت می گیرد :

  • افزایش قطر مارپیچ و کاهش گام پیچ
  • استفاده از یک مخزن مخروطی با گام ثابت یا با کاهش تدریجی گام
  • ایجاد موانعی در مسیر پیچ

وجود قالب نیز سبب ایجاد فشار نهایی می شود.

برای تولید محصولات حجیم شده مثل پفک، پس از اینکه وارد اکسترودر شدند و در اثر دما و فشار به صورت خمیر درآمدند، خمیر داغ وارد فضای بین دو صفحه می شود که در صفحه ی اول سوراخ ها در مرکز و در صفحه ی دوم سوراخ ها (منافذ) در حاشیه ی محیطی قرار دارد.

سوراخ های اکسترودر

سوراخ های اکسترودر قطری حدود 6 – 2 میلی متر دارند که وقتی خمیر داغ با دمای حدود 150 درجه سانتی گراد با فشار زیاد از آنها عبور می کند، هنگام خروج بعلت رفع ناگهانی فشار و قرار گرفتن خمیر در فضای سرد، نشاسته ناگهان متورم شده و قطر خمیر خروجی به حدود 5-4 برابر می رسد و رطوبت به صورت بخار از محصول خارج می شود.

صفحه ی خروجی در بیشتر موارد دارای 6-4 یا بیشتر سوراخ است. روی محور قسمت خروجی جلوی سوراخ ها تیغه ای قرار دارد که دارای حرکت دورانی است و زمانی که طول خمیر خروجی تا حد معینی رسید توسط این تیغه بریده می شود.

با توجه به مطالب ذکر شده، مشخص می شود که برای تولید فراورده های حجیم و سبک (چگالی کم) مثل پفک از فشارهای بالا و منافذ ریز استفاده می کنیم. چنانچه بخواهیم محصولی با چگالی بیشتر تهیه کنیم از فشارهای پایین و منافذ درشت استفاده می نماییم. مثلاً محصولات نیمه تمام یا ناکامل را از اکستروژن و خشک کردن خمیر غلات ژلاتینی شده و تبدیل آن به قرص های محکم به دست می آورند.

نگهداری و حمل و نقل این مواد نیمه آماده آسان تر است و محصول نهایی را با سرخ کردن یا برشته کردن غذای نیمه آماده تهیه می کنند. چون غذای نیمه تمام در اثر گرم شدن در روغن نرم می شود و خواص فیزیکی لازم را جهت انبساط به دست می آورد رطوبت باقیمانده در قرص ها تبدیل به بخار شده و محصول به سرعت منبسط می شود (مثل پفک هندی).

اسکتروژن سرد

در این روش بدون آنکه فرایند پخت صورت گیرد ماده ی غذایی به صورت خمیری سفت درآمده و توسط قالب های ویژه به صورت رشته هایی در می آید. در این سیستم ، اکسترودر دارای دنده های عمیق است، دستگاه ها با سرعت کم داخل یک مخزن صاف حرکت می کند ، تا مواد را با اصطحکاک کم اکستروده کند. از این دستگاه برای تولید انواع ماکارونی ، سوسیس ، شیرینی و برخی تنقلات شیرین استفاده می شود.

برای آشنایی با این روش، چگونگی تهیه ی ماکارونی را در دستگاه اکسترو به طور خلاصه توضیح می دهیم:

خمیر ماکارونی که در مخلوط کن اولیه آماده شده وارد دستگاه اکسترودر شده و خمیر ورز داده می شود. مکانیسم کار دستگاه کم و بیش شبیه چرخ گوشت است یعنی خمیر در آن فشرده شده، هوای آن به کمک خلا خارج گردیده و با فشار به طرف جلو رانده می شود.

اکسترودر

در عین حال مدت زمان حرکت در طول استوانه قابل کنترل است. سطح استوانه و قسمت هایی که خمیر با آنها تماس دارد لازم است به طور کامل صاف و صیقلی باشد تا کارآیی آن به حداکثر برسد. به علاوه بهتر است جداره اکسترودر مجهز به سردکن باشد تا در صورت گرم شدن خمیر تا بیش از 50 درجه سانتیگراد آن را سرد نماید.

در انتهای قسمت ورزدهنده، قالب شکل دهنده وجود دارد. البته باید توجه داشت که خمیر قبل از عبور از قالب ها ، چند دقیقه استراحت کرده و سپس تحت فشاری معادل 3000 – 1500 پوند بر اینچ مربع قرار می گیرد که این فشار بالا موجب خروج هوا و شکل گیری به نحو مطلوب شده و در ضمن سبب براق شدن و شفافیت آن می گردد.

قالب های ماکارونی تا پیش از این از جنس برنج بوده اند اما اخیراً قالب های تفلونی و استیل ضدزنگ جایگزین آنها شده اند. قالب ها حدود 6 – 4 سانتی متر ضخامت دارند. مقطع دهانه ی آنها اغلب دایره و گاهی مربع شکل است و سطح آنها هم ممکن است صاف یا شیاردار باشد.

اکسترودر

ساده ترین قالب های ماکارونی قالب اسپاگتی است، در انتهای قسمت ورزدهنده یک طرح مشابه پنجره ی چرخ گوشت تعبیه شده است که خمیر ماکارونی با عبور از سوراخ های آن به صورت رشته مانند، به قطر دلخواه، درمی آید در حالیکه در مورد ماکارونی مطلق لازم است یک میله ی نازک در وسط سوراخ ها قرار داشته باشد تا رشته های توخالی ماکارونی به دست آید.

گاهی طرح و قطر سوراخ ها بر روی طرح پنجره مانند قالب دستگاه قابل تعویض و تعبیه ی مجدد است و بسته به محصول موردنظر تعویض می گردد.

انتقال مواد در داخل اکسترودر تک مارپیچ بستگی به اصطحکاک موجود در لوله ی دستگاه دارد. مواد در اثر عملکرد مارپیچ به جلو رانده می شوند و نیز به میزان کمتری در امتداد محور لوله به عقب برمی گردند.

فشار

فشار به وسیله ی بالا رفتن میزان آن در پشت منفذ قالب و جریان مواد بین مارپیچ و لوله تنظیم می شود. لغزش مواد را می توان با ایجاد شیارهای ویژه ای در داخل لوله به حداقل رسانید.

قیمت اکسترودرهای مارپیچی ساده کمتر و راه اندازی آن در مقایسه با اکسترودرهای دوقلو به مهارت کمتری نیاز دارد.

نوع دیگر اکسترودر، اکسترودر دوقلو است که در آن مارپیچ های دستگاه در داخل لوله ی اکسترودر دوقلو به شکل عدد هشت لاتین (8) می چرخند.

تماس با ما

جهت سفارش و خرید انواع دستگاه های صنایع غذایی شما می توانید با مجموعه زاگرس ماشین کرج از طریق شماره تماس 02634716956 و 09309958589 می توانید تماس گرفته و یا از طریق واتساپ در ارتباط باشید. 

5/5 - (1 امتیاز)
اشتراک گذاری این مقاله در:
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email
مطالب بیشتر
جدید ترین پست ها